เรียน สหายเจี๊ยะฉ่าย

            วันนี้ใคร่ขอนำเสนอเรื่องเกี่ยวกับ “มหาจตุโลกบาล” 四大天王ทั้ง 4 พระองค์ ซึ่งโดยปรกติเมื่อเราเข้าไปภายในวัดของพระพุทธศาสนานิกายมหายาน วิหารหลังแรกก่อนที่จะเข้าสู่พระวิหารประธาน ก็คือวิหารเทียนหวางเตี้ยน 天王殿  ซึ่งภายในจะประดิษฐานองค์พระเมตไตรยโพธิสัตว์ แวดล้อมด้วยมหาจตุโลกบาลทั้ง 4 พระองค์ ซึ่งเป็นธรรมบาลผู้คุ้มครองพระพุทธศาสนาในทิศทั้ง 4            

            โดยประวัติความเป็นมาของมหาจตุโลกบาลนั้นได้คัดความมาจากหนังสือ “พระพุทธศาสนามหายาน” ซึ่งจัดพิมพ์เนื่องในงานฉลองสมโภชรัชมังคลาภิเษกพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ซึ่งจัดพิมพ์โดยคณะสงฆ์จีนนิกายร่วมกับองค์กรต่างๆ ถวายเป็นพระราชกุศล

จึงได้นำเอาประวัติความเป็นมาของมหาจตุโลกบาลทั้ง 4 มาให้สหายเราได้ร่วมกันศึกษา เพื่อประดับองค์ความรู้และสามารถถ่ายทอดให้อนุชนรุ่นหลังได้รับทราบถึงรูปลักษณะและความเป็นมาของแต่ละพระองค์ ต่อไป

มหาจตุโลกบาล

ท้าวจตุโลกบาล คือ ท้าวจาตุมหาราช มีดังนี้ คือ

1.       ท้าวธตรฐมหาราช             ปกครองทางทิศบูรพา        เป็นเจ้าแห่งพวกคนธรรพ์

2.       ท้าววิรุฬหกมหาราช           ปกครองทางทิศทักษิณ       เป็นเจ้าแห่งกุมภัณฑ์

3.       ท้าววิรุฬปักข์มหาราช          ปกครองทางทิศปัจฉิม       เป็นเจ้าแห่งพวกนาค

4.       ท้าวกุเวรมหาราช (เวสุวัณ)    ปกครองทางทิศอุดร        เป็นเจ้าแห่งพวกยักษ์

ท้าวจตุโลกบาลเหล่านี้ บ้างว่าสืบเนื่องมาจากในคราวกษัตริย์บู่อ๋อง แห่งราชวงศ์จิว  ยกทัพไปตีกษัตริย์ติ๋ว (ก่อน พ.ศ.591) ในระหว่างทาง ได้มีเทพเจ้า 4 พระองค์มาขออาสาช่วยรบ กษัตริย์บู่อ๋องได้กล่าวขอบใจและขอให้ช่วยปกปักษ์รักษาให้ “ฮวง” (ลม) “เที้ยว” (ถูกต้อง) “โหว” (ฝน) “สุง” (ราบรื่น) คือ ให้ดินฟ้าอากาศเป็นไปโดยราบรื่นตามฤดูกาล ให้ราษฎรเป็นอยู่โดยปกติสุขก็เพียงพอ ไม่ต้องช่วยออกรบ

ครั้นการยกทัพไปตีกษัตริย์ติ๋วเป็นผลสำเร็จ กษัตริย์บู่อ๋องจึงรับสั่งให้ตั้งศาลเจ้าบูชาเทพเจ้าทั้ง 4 พระองค์ และให้มีเครื่องหมายดังนี้ คือ

องค์หนึ่งถือดาบ หมายถึงลม เพราะเวลาฟันดาบจะเกิดเป็นเสียงลม

องค์หนึ่งถือพิณ  เพราะการดีดพิณตามภาษาจีนออกเสียงว่า “เที้ยว”

องค์หนึ่งถือร่ม  หมายถึง ฝน

และองค์หนึ่งถืองู เพราะคำว่างูทะเลออกเสียงว่า “สุง” แต่ต่อมาเนื่องจากงูไม่เป็นที่นิยมของสาธุชน จึงเปลี่ยนเป็นอุ้มเจดีย์แทน

ท้าวจาตุมหาราชทั้ง 4 นี้ มักสร้างเป็นรูปขนาดใหญ่โตเรียงไว้ในวิหารต้นของวัดข้างละสองตน  ลัทธิธรรมเนียมปรากฏว่าพระพุทธเจ้าทรงมอบพระธรรมไว้แก่ท้าวมหาราชทั้ง 4 รักษา  ชาวจีนจึงได้สร้างท้าวจาตุมหาราชขึ้น เรียกว่า “ฮูฮวบ” (ธรรมบาล) แปลว่า ผู้คุ้มครองรักษาพระศาสนา และนอกจากนี้ ยังทรงพิทักษ์รักษาประเทศชาติ และพุทธบริษัทอีกด้วย ถ้าประเทศชาติใดละเลยหรือหมิ่นแคลนพระธรรม พระองค์ก็จะเพิกถอนการพิทักษ์รักษานั้นเสีย  หากมั่นอยู่ในพระธรรมก็จะอำนวยสุขสวัสดิ์

บริวารของท้าวจตุโลกบาลทั้ง 4 มีหน้าที่คอยตรวจตราดูแลทุกข์สุขของมวลมนุษย์ และจัดการปราบปรามสัตว์ที่ทำบาปและไม่ตั้งอยู่ในศีลธรรมอันดีงาม

东方持国天王 ท้าวธตรฐมหาราช  ปกครองทิศบูรพา  เป็นเจ้าแห่งคนธรรพ์ 

南方增长天王ท้าววิรุฬหกมหาราช  ปกครองทางทิศทักษิณ  เป็นเจ้าแห่งกุมภัณฑ์

北方多闻天王ท้าวกุเวรมหาราช (เวสุวัณ) ปกครองทางทิศอุดร  เป็นเจ้าแห่งยักษ์

ภายในวิหารเทียนหวางเตี้ยน 天王殿  เบื้องกลางมักปรากฏพระศรีอริยเมตไตรยโพธิสัตว์ เป็นประธาน แวดล้อมด้วยมหาจตุโลกบาลทั้ง 4 พระองค์ ซึ่งมักจะสร้างเป็นรูปบูชาขนาดใหญ่เพื่อแสดงถึงยิ่งใหญ่ของพระองค์ในฐานะที่ทรงเป็นธรรมบาลปกปักษ์รักษาพระพุทธศาสนา อีกทั้งเพื่อให้สาธุชนผู้กราบไหว้เกิดความยำเกรงในการกระทำความผิดบาป เพราะเมื่อเราเพ่งมองไปยังพระองค์แล้วจะรู้สึกถึงความยิ่งใหญ่และความน่ายำเกรงในพระบารมี เสมือนหนึ่งพระองค์คอยตรวจตราดูแลการกระทำของมวลมนุษย์ให้ดำเนินตามวิถีของพระพุทธองค์ คือ “ไม่กระทำความชั่วทั้งปวง ทำความดีให้ถึงพร้อม และทำจิตให้บริสุทธิ์”

มหาจตุโลกบาล

รูปพระโพธิสัตว์พระองค์นี้ ความจริงแล้วเป็นรูปปั้นของพระ “หลวงพ่อถุงย่าม” ซึ่งเป็นพระภิกษุในยุค 5 ราชวงศ์ เป็นชาวเมืองฮ่องฮัว  มณฑลเม่งจิว  ท่านบอกฉายาว่า “เข่ยชื้อ” หรือ “เชียงเทงจื๊อ”  โดยปกติท่านมีลักษณะอาการแสดงออกถึงความเบิกบานเป็นสุขอยู่ตลอดเวลา ไปไหนมาไหนท่านก็จะมีถุงย่ามใบใหญ่ติดตัวไปด้วยเสมอ จึงได้รับฉายาว่า “หลวงพ่อถุงย่ามใหญ่”  เมื่อท่านกล่าวอะไรมักจะเป็นอรรถเป็นธรรม มีความหมายในทางนิกายเซ็น (ธยาน)  ในปีที่ 3 แห่งรัชกาลเจงเม้ง (พ.ศ.1460) ท่านได้นั่งเข้าสมาธิดับขันธ์ไปที่แท่นหินวัดงักลิ้ม ก่อนดับได้เขียนโศลกไว้บทหนึ่งว่า

“พระเมตไตรย คือ พระเมตไตรย

            แบ่งกายเป็นพันหมื่นโกฏิ

            ให้คนได้เห็นทุกเวลา

            แต่คนกลับไม่รู้จัก”

            ฉะนั้น บรรดาพุทธสาวก จึงต่างสันนิษฐานว่าท่านเป็นพระเมตไตรยมาโปรด แล้วเลยออกฉายาท่านว่า “พระเมตไตรยโพธิสัตว์”

พระเวทโพธิสัตว์

            ชาวจีนเรียกว่า “อุ่ยท้อพู่สัก” แผลงมาจากคำว่า “เวทโพธิสัตว์” ในภาษาสันสกฤต แปลความหมายตามภาษาจีนว่า “ผู้มีอานุภาพสนองปฏิการะ”

            พระเวทโพธิสัตว์ เป็นมหาเทพโพธิสัตว์อีกองค์หนึ่ง มีหน้าที่รักษาพระศาสนา ตามประวัติกล่าวว่า ในสมัยพระกัสสปพุทธเจ้าเป็นต้นมา ท่านได้บำเพ็ญพรตพรหมจรรย์ ทรงเคารพนอบน้อมต่อพระธรรมวินัย พร้อมที่จะปกปักรักษาพระธรรมวินัย และมีเมตตาการุญต่อสรรพสัตว์ทั้งปวง

รูปลักษณะของอุ่ยท้อพู่สัก หรือ พระเวทโพธิสัตว์ โดยปกติจะแต่งตัวสวมสุวรรณเกราะและมหามงกุฏ พระหัตถ์ข้างหนึ่งประคองวัชรคฑาวิเศษ  อีกพระหัตถ์หนึ่งอยู่ในท่าประณมกรในลักษณะท่าทางสง่าผ่าเผย สำรวมน่าเลื่อมใส  วัชรคฑาวุธนี้ใช้ในการปราบปรามพวกปีศาจมารร้ายที่มารังควาญพระพุทธศาสนา 

            โดยปกติรูปพระเวทโพธิสัตว์จะอยู่ด้านหลังของพระเมตไตรยโพธิสัตว์ หันพระพักตร์สู่วิหารหรือพระอุโบสถเป็นสัญญลักษณ์ให้ผู้ที่บูชาจะได้พ้นจากเภทภัย มีความสุขสมบูรณ์ และมั่งคั่งตามปรารถนาทุกประการ